Stel je even voor: je zit op de bank, een mooi verhaal in je handen, maar de letters zijn zo klein dat je ze amper kunt onderscheiden.
▶Inhoudsopgave
Voor veel kinderen met een visuele beperking is dit de dagelijkse realiteit als ze een standaard prentenboek openslaan. Gelukkig is er een wereld aan mogelijkheden die gelukkig steeds meer openbloeit. We hebben het over prentenboeken in grote druk.
Dit zijn niet zomaar boeken met wat grotere letters; het zijn zorgvuldig ontworpen werken die ervoor zorgen dat ieder kind, ongeacht zijn of haar zicht, kan genieten van de magie van een verhaal. Laten we eens duiken in hoe dit werkt, wat het betekent en waar je deze prachtige boeken kunt vinden.
Waarom gewone boeken vaak tekortschieten
Voor kinderen met een visuele beperking is een klassiek prentenboek soms een frustrerende ervaring. De letters zijn vaak te klein, de contrasten te zwak en de illustraties kunnen te druk zijn om rustig te bekijken. Het gevolg?
Kinderen missen cruciale informatie en de ontwikkeling van taal en verbeelding kan stagneren.
Ze kunnen niet zelfstandig lezen en zijn vaak afhankelijk van anderen om het verhaal te horen. Prentenboeken in grote druk bieden hier de oplossing. Ze zijn speciaal ontwikkeld om deze drempels weg te nemen, waardoor lezen niet alleen mogelijk, maar ook plezierig wordt.
De kracht van grote letters en contrast
Wat maakt een boek nu echt toegankelijk? Allereerst de lettergrootte. Bij grote-drukboeken wordt vaak gewerkt met een lettergrootte van minimaal 18 punten, en soms wel 24 of 28 punten. Dat is aanzienlijk groter dan de standaard 10 tot 12 punten die je in de meeste boeken vindt. Maar het gaat niet alleen om grootte; contrast is net zo belangrijk.
Wit papier met zwarte letters is de gouden standaard, maar sommige kinderen hebben baat bij een lichtgele achtergrond om schittering te verminderen.
De combinatie van dikke, vette letters en een hoog contrast zorgt ervoor dat de tekst er echt uitspringt, wat het lezen voor kinderen met een matige tot ernstige visuele beperking aanzienlijk vergemakkelijkt.
Kenmerken van een goed prentenboek in grote druk
Een goed prentenboek in grote druk is meer dan alleen tekst met grote letters.
Het is een samenspel van visuele en soms zelfs tastbare elementen. De illustraties spelen hierbij een cruciale rol. Ze moeten groot genoeg zijn om details te laten zien, maar niet te druk om de aandacht niet af te leiden.
Tactiele elementen en audio
Veel uitgevers kiezen voor eenvoudige, heldere tekeningen met sterke contouren. Naast visuele aanpassingen worden er steeds vaker tastbare elementen toegevoegd.
Denk aan reliëfletters of texturen die over de illustraties liggen, zodat kinderen de afbeeldingen kunnen 'voelen'.
Sommige boeken gaan nog een stap verder en combineren grote druk met audio-ondersteuning. Dit kan via een ingebouwde speaker of door gebruik te maken van QR-codes die geluid toevoegen aan het verhaal. Deze multi-sensoriële aanpak zorgt ervoor dat het verhaal op verschillende manieren kan worden ervaren, wat de beleving enorm verrijkt.
Waar vind je deze boeken? De markt in beeld
De markt voor toegankelijke boeken groeit gestaag. Hoewel het aanbod nog steeds kleiner is dan bij reguliere prentenboeken, zijn er verschillende organisaties en uitgevers die zich specialiseren in grote druk.
Learning Ally en Bookshare: Digitale en fysieke toegankelijkheid
Hieronder bespreken we een paar prominente namen die je moet kennen. Een van de grotere spelers op het gebied van toegankelijke leesmaterialen is Learning Ally.
Hoewel ze vooral bekend staan om hun audioboeken, bieden ze ook een uitgebreide collectie boeken in grote druk. Ze richten zich op een breed scala aan leeftijden en thema's. De prijzen variëren, maar een gemiddeld boek kost tussen de 20 en 40 euro.
Voor wie graag veel leest, bieden ze een abonnement aan voor ongeveer 15 euro per maand, wat toegang geeft tot een enorme bibliotheek. Een andere belangrijke speler is Bookshare.
Uitgevers met een missie: Talking Raven Press en meer
Dit is een digitale bibliotheek die specifiek is ontwikkeld voor mensen met een leesbeperking. Gebruikers kunnen boeken downloaden en lezen op een braille display, tablet of computer. Bookshare hanteert een inkomensafhankelijke vergoeding. Voor mensen met een laag inkomen is er vaak een gratis abonnement beschikbaar, terwijl anderen jaarlijks tussen de 50 en 150 euro betalen.
Dit maakt het een zeer toegankelijke optie voor veel gezinnen. Naast de grote organisaties zijn er ook gespecialiseerde uitgevers die zich richten op kwaliteit en innovatie. Talking Raven Press is hier een mooi voorbeeld van.
Ze produceren prentenboeken die niet alleen in grote druk zijn gedrukt, maar ook vaak voorzien zijn van tactiele elementen en audio-ondersteuning. Door de extra productiekosten liggen de prijzen hier wel iets hoger, vaak tussen de 30 en 50 euro per boek, maar de kwaliteit is dan ook uitstekend. Ook grote namen als Penguin Random House ontdekken de markt voor grote druk.
Ze hebben een speciale "Large Print" collectie waarin ze populaire titels in een toegankelijk formaat aanbieden. Deze boeken zijn vaak verkrijgbaar bij reguliere boekhandels en online retailers, wat de vindbaarheid vergroot. De prijzen liggen hier meestal tussen de 15 en 30 euro, afhankelijk van het formaat en de uitvoering.
De magie van illustraties in grote druk
Illustraties zijn het hart van elk prentenboek. Voor kinderen met een visuele beperking zijn ze nog belangrijker, omdat ze vaak dienen als visuele ondersteuning bij het verhaal. Een goede illustratie in een groot-drukboek is helder, contrastrijk en niet te druk.
Kleuren worden zorgvuldig gekozen om vermoeidheid van de ogen te voorkomen. Sommige illustratoren gebruiken verschillende texturen om diepte te creëren, wat vooral voor kinderen met een restvisie heel waardevol kan zijn.
Het doel is altijd om het verhaal te versterken zonder af te leiden.
Waarom deze boeken zo belangrijk zijn
De impact van prentenboeken die kleuters zelf 'lezen' reikt verder dan alleen het lezen zelf. Ze bevorderen de zelfstandigheid en het zelfvertrouwen van kinderen.
Als een kind zelf een verhaal kan volgen, zonder hulp van een ouder of leerkracht, geeft dat een enorm gevoel van empowerment. Daarnaast stimuleren ze de taalontwikkeling en de fantasie. Onderzoek toont aan dat kinderen met een visuele beperking die regelmatig toegang hebben tot toegankelijke boeken, een betere woordenschat en leesvaardigheid ontwikkelen. Een studie in het Journal of Special Education bevestigde zelfs dat deze kinderen hoger scoren op leestests dan kinderen zonder toegang tot dergelijke materialen.
De toekomst van toegankelijke prentenboeken
De toekomst ziet er veelbelovend uit. Technologische ontwikkelingen spelen hierbij een grote rol. Tablets en e-readers met schermlezers en braille-ondersteuning maken het mogelijk om boeken op een flexibele manier aan te bieden.
Denk aan interactieve prentenboeken met vragen waarbij het verhaal tot leven komt via animaties en geluid, of aan 3D-geprinte illustraties die kinderen kunnen voelen.
Deze innovaties zorgen ervoor dat de drempel om te lezen steeds lager wordt. Er is ook meer behoefte aan onderzoek naar wat werkt.
Welke elementen zijn het meest effectief voor welk kind? Hoe kunnen we prentenboeken met een filosofische boodschap het beste integreren in het onderwijs? Door hier meer aandacht aan te besteden, kunnen we de kwaliteit en toegankelijkheid verder verbeteren.
De groeiende bewustwording en de toename in aanbod laten zien dat we op de goede weg zijn.
Het investeren in toegankelijke leesmaterialen is een investering in de toekomst van elk kind.